Haber

HİSSELİ TAPULAR VE TARIM ARAZİLERİ

Merhabalar sevgili okurlarım. Bu konu hakkında birkaç kez yazı yazmama rağmen, son hafta içerisinde birçok okurumdan gelen Hisseli Tapular nasıl bölünür ve Mirasa Konu Tarımsal Arazilerin devirleri konusunda ki sorular bu konunun halen tam anlaşılamadığını gösterdi bana. Bu nedenle, bu konuyu yazılarımda bir kez daha değinmeye karar verdim.

Tek bir tapuya birden fazla kişinin sahip olduğu, hisseli tapulara sahip gayrimenkuller, ifraz işlemleri adı altında yürütülen düzenlemeyle bölünebilir ve ayrı tapular çıkartılabilir.

Genellikle miras işlemlerinde ve küçük yatırımcıya dönük çıkartılan hisseli arazilerde görülen hisseli tapular, belli şartlar sağlandığı takdirde ayrılabilir. İfraz yapabilmek için hisseli tapu ayırma işlemlerini aşağıda sizlere özetlemeye çalışacağım.

Bir gayrimenkul üzerinde hak sahibi paydaşların ayrı ayrı adlarını ve oransal hisse sahipliklerini gösteren belgeye hisseli tapu denir. Hisseli tapularda hisse sahiplerinin arsa ya da tarlanın hangi kısmına sahip olduğu, kullanım hakları gibi detaylar bulunmadığı için anlaşmazlıklar çıkabilir. Miras yoluyla kalan menkullerde de hissedarlardan bazıları, payını kendi isteği doğrultusunda devretmek veya rehin göstermek isteyebilir.

Hissedarı olduğunuz gayrimenkuller üzerindeki anlaşmazlıkları çözebilmek ve istediğinizi tasarrufu yapabilmek için tek parsel olan tapuyu farklı parsellere bölerek ayırabilirsiniz. Ancak ayrımı yapılacak gayrimenkul tarım arazisi ise yazımın ileriki bölümlerinde anlattığım gibi farklı kurallar geçerli.

Peki bunu nasıl yapacağız. Hisseli tapu ayırma işlemli için öncelikle serbest çalışan harita ve kadastro mühendislerine detaylı olarak arsa ayırma planı hazırlatmanız gerekiyor. Harita mühendisi arsaya dair çap ve kroki ölçümlerini yapıyor. Daha sonra bu planı Tapu ve Kadastro Müdürlüğü onayına sunuyorsunuz. Söz konusu işlem için, ayırma yapılacak gayrimenkulün bulunduğu yere göre Belediye Encümeni veya İl İdare Kurulu’ndan onay almanız da gerekiyor. Tapu Sicil Müdürlüğü’ne hisse sahiplerinin tamamının kimlik belgeleri, fotoğrafları ve alınmış onaylarla birlikte başvuru yapıyorsunuz. Tapu Sicil Müdürlüğü, işleme engel hukuki bir durum bulmazsa ve tapu harçlarının tam yatırıldığını tespit ettiğinde ifraz işlemini gerçekleştiriyor.

Hisseli tapu ayırma işlemleri için belli oranlarda harç masrafları da bulunuyor. Ayırma işleminde kayıtlı değer üzerinden binde 11.38, imar planları sonucu belirlenen hisse sahiplerine taksiminde kayıtlı değer üzerinden binde 11.38, taşınmazın hisse sahipleri arasında aynen veya ayrılarak taksim edilmesinde kayıtlı değer üzerinden binde 4.55 harç ücreti ödemeniz gerekir.

Yeni Miras kanununa göre tarım arazilerinin miras yoluyla bölünmesi ve tarım arazilerinin miras yoluyla intikal işlemleri miras bırakanın ölüm tarihine göre farklılık göstermektedir. Miras bırakan yani muris 15 Mayıs 2014 tarihinden önce ölmüşse mirasın paylaşımı eski mevzuata göre olmakta yani tarımsal araziler istenirse mirasçı sayısı kadar hisselere bölünmekte ve hisseli tapu çıkarılabilmekte, yada arazilerin satış işlemi yapılacaksa arazilerin büyüklüklerine bakılmadan hissedarlar birbirlerine yada bir başkasına satış yapabilmektedir.

Eğer Miras bırakan yani muris 15 Mayıs 2014 tarihinden sonra ölmüşse o zaman arazilerin satışı yada mirasçıların arazileri kendi aralarında paylaşmaları belli şartlara bağlıdır. Bu şartlar 31 Aralık 2014 tarihli 29222 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik” de açıklanmıştır.

Mirasa konu tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerde mülkiyetin devri esastır.

Mirasçılar mirasa konu tarım arazilerinin mülkiyeti devir işlemlerini mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde aşağıda belirtilen şekillerde gerçekleştirmek zorundadırlar.

  1. a) Asgari tarımsal arazi büyüklüğü ve yeter gelirli arazi büyüklüğü kriterleri dikkate alınarak bir veya birden fazla mirasçıya devrini kararlaştırabilir.
  2. b) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 373 ila 385 inci maddelerine göre noter senedi ile aile malları ortaklığı veya kazanç paylı aile malları ortaklığı kurabilirler. Noter senedinin bir örneği tapu müdürlüğüne ibraz edilerek, söz konusu ortaklık tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir.
  3. c) Mirasçıların tamamının miras payı oranında hissedarı oldukları 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre limited şirketi kurabilirler.

ç) Mirasçılar, mirasa konu tarım arazilerinin üçüncü kişilere satışını gerçekleştirebilirler.

Mirasçılar tarafından tarımsal arazilere ilişkin mülkiyet devirlerinin bir yıl içinde tamamlanmaması ve yetkili sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açılmaması durumunda, Bakanlık tarafından mirasçılara Kanun hükümlerinin uygulanması için üç aylık süre verilir.

Bu süre sonunda da devir işlemlerinin tamamlanmaması durumunda, Bakanlık resen veya bildirim üzerine bu yerlerin istemde bulunan ehil mirasçıya, ehil mirasçı olmaması durumunda en fazla teklifi veren istekli mirasçıya devri, aksi hâlde üçüncü kişilere satılması için ilgili sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açabilir.

Mirasçı veya Bakanlık tarafından dava açılması durumunda Sulh Hukuk Hâkimi;

  1. a) Tarımsal arazi veya yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyetinin; Kişisel yetenek ve durumları göz önünde tutulmak suretiyle tespit edilen ehil mirasçıya tarımsal gelir değeri üzerinden devrine, birden çok ehil mirasçının bulunması hâlinde, öncelikle asgari geçimini bu yeter gelirli tarımsal arazilerden sağlayan mirasçıya, bunun bulunmaması hâlinde bu mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya devrine, ehil mirasçı olmaması hâlinde, mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya devrine karar verir. Tarımsal gelir değeri, davanın açılış tarihi dikkate alınarak hesaplanır.
  2. b) Birden fazla ehil mirasçı olması ve bu mirasçıların miras dışı tarımsal arazilere sahip olması durumunda, bu mirasçıların mevcut arazilerini yeter gelirli büyüklüğe ulaştırmak veya bu arazilerin ekonomik olarak işletilmesine katkı sağlamak amacıyla hâkim, tarım arazilerinin yeter gelir büyüklüğünü aramaksızın bu mirasçılara devrine karar verebilir. Hakim, mirasçıların mevcut arazileri ile devri yapılacak mirasa konu araziler arasında ekonomik bütünlük ve yeter gelir arazi büyüklüğü kriterlerini dikkate alarak karar verir.
  3. c) Mirasa konu yeter gelirli tarımsal arazinin kendisine devrini talep eden mirasçı bulunmadığı takdirde, hâkim satışına karar verir. Bu suretle yapılacak satış sonucu elde edilen gelir, mirasçılara payları oranında paylaştırılır.

ç) Yeter gelirli tarımsal araziler birden çok yeter geliri sağlayan tarımsal arazi büyüklüğüne bölünebiliyorsa, sulh hukuk hâkimi bunlardan her birinin mülkiyetinin, yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde mirasçılara ayrı ayrı devrine karar verebilir.

Mahkeme kararı kesinleşinceye kadar, mirasçıların Kanunun öngördüğü şekilde anlaşmaya vardıklarını yazılı olarak Mahkemeye sunmaları durumunda ise; dava anlaşma hükümlerine göre sulh yolu ile sonlandırılır.

Burada şu soruyu sorabilirsiniz. Ehil Mirasçı nedir ? Nasıl tespit edilir ?

Yönetmelik bunu da çok ayrıntılı olarak açıklamıştır. Ancak tüm bunları bu satırlara sığdırmak pek mümkün değil. Bu konunun ayrıntılarını internette ufak bir araştırma ile bulmanız mümkündür.

Bu konu hakkında her türlü sorularınızı ve sorunlarınızı benim ile paylaşabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir